Pin It

Hamsi

(Engraulis encrasicolus) (İng. European anchovy)

Doğu Karadeniz insanının günlük yaşamının vazgeçilmez bir unsuru olan hamsi, sadece bir besin maddesi değil, aynı zamanda folklorik bir öğedir. Türkülerden tatlılara kadar çok geniş bir alanın en belirgin kahramanıdır.

Sürü halinde yaşayan hamsiler planktonlarla beslenir. Beslenmek için suda ağzını açıp öne doğru yüzerler. Böylece sürü ileri doğru giderken daha çok önde bulunanlar beslenmiş olur. Bir süre sonra öndekiler, diğerlerinin de beslenebilmesi için sürünün en arkasına geçer. Bu yöntem sayesinde bütün hamsiler beslenir. Beslenmek için ileri doğru yüzen bir hamsi sürüsü damla şeklini alır.

Esasen ürkek bir balık olan hamsi uskumru, torik, kofana, orkinos, mersinbalığı, köpekbalığı ve yunusların en önemli besin maddeleri arasındadır. Hamsi, sürüye saldıran iri balıklardan korunmak için suda pul bırakır. Amaç, suda bir perde oluşturarak sürünün daha az zayiat vermesini sağlamaktır.

Hamsinin ortalama boyu 18 santimetre kadardır; en fazla 20 santimetreye çıkar. Hamsi en çok Karadeniz’de bulunsa da göç eden bir türdür. Zaman zaman farklı yerlerde yakalanan hamsinin boyları farklı olduğu için değişik türlermiş gibi görünür. Bu nedenle balıkçılar hamsiyi yakaladıkları bölgelere göre Doğu Karadeniz hamsisi, Batı Karadeniz hamsisi ve Marmara hamsisi olmak üzere üçe ayırırlar. Oysa bu doğru değildir, bunların hepsi aynı popülasyonun değişik boylardaki bireyleridir.

Eylül ayı sonlarında Azak Denizi’nden Doğu Karadeniz’e göç eden hamsinin eti yağlı ve lezzetlidir. Kasım ayı ortalarından itibaren Sinop’tan İğneada’ya kadar olan bölgede görülen hamsi Marmara sahillerine doğru göç eder. Göç sırasında torik, palamut ve kofana gibi iri balıkların saldırısına uğrarlar.

Hamsinin ızgarası, tavası, buğulaması ve haşlaması yapılır. Doğu Karadeniz mutfağında pilavdan mısır ekmeğine kadar birçok yemekte küçük parçalar halinde kullanılır. Hatta reçeli de yapılır.

Doğu Karadeniz sahillerinde hamsi avı ekimin ikinci haftasında açılır. Bu avda özel olarak hazırlanmış hamsinoz gözlü gırgır ağları kullanılır. Batı Karadeniz’de görülen hamsi ise kasım ayı ortalarından itibaren İstanbul Boğazı’nda ağlarla (ığrıp, manyat ve tarlakoz) avlanılır. Sarıyer, Çubuklu, Bebek, Çengelköy ve Kireçburnu sahillerinde yapılan av şubat ortalarına kadar sürer. Marmara hamsisinin avı ise kışın yapılır.

Gemlik, Bandırma ve İmralı açıklarında gırgır ağlarıyla gerçekleştirilir. Hamsinin oltayla avı pek yapılmaz. Yapılması durumunda sinek iğne ve beyaz tüylü çapari takımı hazırlanması daha doğru olur.

Kaynak: https://www.foodelphi.com/deniz-baliklari-yetistiriciligi-doc-dr-akasya-topcu/

Pin It